ΓΥΜΝΟ

Posted: 10 Οκτωβρίου 2009 in ΑΓΝΩΣΤΗ ΕΚΔΟΣΗ, ΓΕΛΟΙΟ, ΚΕΙΜΕΝΑ, ΟΛΑ

Δημοσιεύθηκε ΕΔΩ.

Σκέψεις για το γυμνό

Φυλή στον ΑμαζόνιοΜε αφορμή το σχετικό post της Αόρατης Μελάνης θα ήθελα να γράψω κάποια πράγματα σχετικά με το γυμνό και ειδικότερα τη σχέση του δυτικού πολιτισμού με αυτό.
Τα τελευταία βράδια έχω πετύχει στο ΣΚΑΪ κάποια ντοκιμαντέρ αφιερωμένα σε φυλές ανθρώπων που κατοικούν στον Αμαζόνιο. Το πρώτο πράγμα που παρατηρεί κάποιος “δυτικός” (εννοώ κάποιος που ανήκει στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό) βλέποντας ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ είναι ότι οι άνθρωποι είναι ολόγυμνοι. Δε φορούν ούτε μπλούζες, ούτε εσώρουχα, ούτε νιώθουν την ανάγκη να κρύψουν τα γεννητικά τους όργανα απ’ τη θέα των συνανθρώπων τους. Και γιατί να το κάνουν άλλωστε; Είναι τέτοια η ζέστη στις περιοχές αυτές που δεν έχει κανένα νόημα να φοράς ρούχα.

Η ανθρώπινη ένδυση επινοήθηκε κυρίως για να προστατεύει απ’ το κρύο. Για να φτάσουμε όμως στη σημερινή αντιμετώπιση του γυμνού, δηλαδή την αντιμετώπισή του ως ταμπού και την απαγόρευση της γύμνιας δια νόμου, προφανώς μεσολάβησαν κάποιες μεγάλες κοινωνικές και ψυχολογικές αλλαγές. Δεν ήταν όμως πάντα έτσι τα πράγματα. Καταρχήν, πέρα απ’ τις δεκάδες νοτιοαμερικάνικες και αφρικανικές φυλές που αντιμετωπίζουν το γυμνό ακομπλεξάριστα χωρίς κανένα ταμπού μέχρι και σήμερα, υπήρξαν στο παρελθόν αρκετοί ευρωπαϊκοί λαοί που αν και δεν ενθάρρυναν την δημόσια γύμνια, δε την ενοχοποιούσαν στο βαθμό που παρατηρούμε σήμερα. Για παράδειγμα στον ελληνο-ρωμαϊκό πολιτισμό το όμορφο γυμνό ήταν αντικείμενο θαυμασμού. Στους ολυμπιακούς αγώνες όπως είναι γνωστό οι αθλητές αγωνίζονταν γυμνοί. Όπως φαντάζεστε, μία αντίστοιχη εικόνα σήμερα θα ερμηνευόταν απ’ τα ΜΜΕ ως αλλόκοτο πορνογραφικό γεγονός. Πρέπει να σημειωθεί βέβαια ότι οι γυναίκες στην αρχαία Αθήνα δεν είχαν την ίδια αντιμετώπιση. Αυτό έχει άμεση σχέση με την θέση της γυναίκας σε εκείνη την κοινωνία. Αντίθετα, στην Σπάρτη όπου η θέση της γυναίκας ήταν καλύτερη, οι γυναίκες μπορούσαν να γυμνάζονται ολόγυμνες όπως και οι άνδρες.

Η αντίληψη αυτή για το ανθρώπινο σώμα άλλαξε ριζικά με την έλευση των μονοθεϊστικών θρησκειών. Η απόλυτη ενοχοποίηση του γυμνού έγινε κανόνας στα χριστιανικά χρόνια και μέχρι και σήμερα η νομοθεσία συντάσσεται με αυτή την ηθική. Απαγορεύεται δια νόμου να κυκλοφορεί κάποιος γυμνός (ή στην περίπτωση των γυναικών και ημίγυμνος) και τιμωρείται από το κράτος. Η ένδυση, επομένως, είναι υποχρέωση του πολίτη και όχι δικαίωμα.

Γυναίκα αφρικάνικης φυλήςΓια να επιστρέψω στο παράδειγμα των ντοκιμαντέρ: το ενδιαφέρον σημείο είναι ότι τα ντοκιμαντέρ αυτά θεωρούνται θεάματα για όλη την οικογένεια. Κανείς δεν ενοχλείται από τους γυμνούς ιθαγενείς του Αμαζονίου. Εάν όμως αλλάξεις κανάλι και πέσεις σε κάποιο ελαφρύ γυμνό, ας πούμε το στήθος μιας (δυτικής) γυναίκας, ή ένα γυμνό (δυτικό) ανδρικό σώμα, τότε οπωσδήποτε θα υπάρχει η ένδειξη “μόνο για ενηλίκους”. Πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση; Για να το πω απλά: γιατί τα …δυτικά οπίσθια λογοκρίνονται και θεωρούνται ακατάλληλο θέαμα ενώ το αντίστοιχο θέαμα των λαών του αμαζονίου είναι αποδεκτό; Δηλαδή αν αντικαθιστούσαμε τα πρόσωπα και τα χρώματα των ανθρώπων αυτών και τους δίναμε λευκό δέρμα και …ευρωπαϊκό στυλ, ξαφνικά αντί για ντοκιμαντέρ θα το θεωρούσαμε πορνογραφία;

Αντίστοιχα, πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί είναι αποδεκτό να κυκλοφορούν τα παιδιά γυμνά στις παραλίες ενώ από κάποια ηλικία και μετά θεωρείται απαράδεκτο και παράνομο; Είναι τελικά το να κυκλοφορείς γυμνός ηθικό ή ανήθικο; Και γιατί αντιμετωπίζεται ως ανήθικο;

Υπάρχει η αστεία αντίληψη ότι αν κυκλοφορούσαμε γυμνοί ή ημίγυμνοι στην σημερινή κοινωνία θα είχαμε μονίμως σεξουαλική διέγερση και ακατάπαυστες ορμές. Αυτό όμως εύκολα καταρρίπτεται απ’ τις δεκάδες περιπτώσεις λαών και πολιτισμών όπου κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Είναι καταφανές ότι η υποχρεωτική ένδυση είναι ένα ταμπού των σύγχρονων κοινωνιών. Αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό και με ένα ακόμα παράδειγμα: σκεφτείτε τον τρόπο με τον οποίο ντυνόμαστε στις παραλίες το καλοκαίρι. Φορούμε ελάχιστα ρούχα, και μάλιστα ορισμένα γυναικεία και ανδρικά μαγιό καλύπτουν μόνο την πολύ στενή περιοχή των γεννητικών οργάνων, αφήνοντας όμως ακάλυπτα τα οπίσθια ή ένα μεγάλο μέρος του στήθους. Εάν δοκιμάζαμε μια αντίστοιχη ένδυση στην πλατεία Συντάγματος κάποια πολύ ζεστή μέρα του Οκτώβρη, πράγμα που θα ήταν απόλυτα δικαιολογημένο λόγω ζέστης, θα αντιμετωπιζόμασταν με χλευασμό και ενδεχομένως να απειλούμασταν με ποινικές κυρώσεις.

Το ταμπού αυτό συντηρείται έντονα απ’ τις σημερινές θρησκείες. Πράγμα αντιφατικό, αφού σύμφωνα με αυτές ο Θεός μας έπλασε γυμνούς. Το να φορούμε ρούχα -όταν δεν κρυώνουμε- είναι σα να λέμε στον δημιουργό ότι ξέχασε να προσθέσει ένα απαραίτητο στοιχείο στην εμφάνισή μας!
Γιατί άραγε θεωρείται προσβολή της δημοσίας αιδούς η γύμνια; Γιατί να θεωρείται τόσο ντροπιαστικό θέαμα στην κοινωνία μας; Νομίζω η απάντηση βρίσκεται στη συσχέτιση του γυμνού με τη σεξουαλικότητα. Και δεδομένου ότι στις δυτικές κοινωνίες η σεξουαλικότητα επί αιώνες βρισκόταν υπό διωγμό, ήταν επόμενο να στιγματιστεί και το γυμνό ως κάτι το ντροπιαστικό. Το παράδειγμα της σπαρτιατικής κοινωνίας σε αντίθεση με την αθηναϊκή δείχνει ότι όσο ανώτερη ήταν η θέση του φύλου τόσο πιο αποδεκτή ήταν και η γύμνια του.

Ίσως τελικά η ενοχοποίηση του γυμνού σώματός μας να ανήκει σε ένα παλιό σύστημα αξιών που υιοθετεί μια ενοχική αντιμετώπιση του ανθρώπου. Θα πρέπει κάποια στιγμή να απαλλαχτούμε πλήρως από αυτό το σύστημα αξιών διότι δεν μας προσφέρει τίποτα απολύτως. Σε μια ιδεατή περίπτωση, θα έπρεπε να μην ντρεπόμαστε για το γυμνό ανθρώπινο σώμα όπως ακριβώς δεν ντρεπόμαστε όταν βλέπουμε ένα γυμνό άλογο ή έναν γυμνό σκύλο. Από εκεί και πέρα το αν θα επιλέξουμε να δούμε ένα γυμνό σώμα ερωτικά είναι κάτι το οποίο το αποφασίζουμε εσωτερικά.

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.