Αρχείο για 28 Μαρτίου 2010

Πίστη και λογική

Επιστροφή στις αναρτήσεις μετά από αρκετό καιρό, μια περίοδο έλλειψης έμπνευσης, 2 υπερατλαντικά ταξίδια και 15 δύσκολες μέρες χωρίς internet (λεπτομέρειες σε προσεχές post). Στο θέμα μας όμως. Ίσως η πιο συχνή πρόταση που ακούω από θρησκευόμενους, ιδίως όταν η συζήτηση έχει φτάσει σε αδιέξοδο, είναι ότι κακώς χρησιμοποιώ την λογική για να προσεγγίσω θέματα πίστης. Ωστόσο θεωρώ ότι αυτή η πρόταση «μπάζει» καθώς δε τη στηρίζουν ούτε οι ίδιοι με τις πράξεις και τα λεγόμενα τους.

Καταρχάς η συντριπτική πλειοψηφία των θρησκευόμενων ατόμων χρησιμοποιεί μια χαρά τη λογική σε όλες τις υπόλοιπες εκφάνσεις της ζωής. Από το πρωί που ξυπνάνε μέχρι το βράδυ που θα κοιμηθούν όλες οι πράξεις τους καθορίζονται από τις σχέσεις αιτίου-αιτιατού που τόσο καλά γνωρίζουν. Κάποιοι μάλιστα είναι ακόμα και επιστήμονες με αποτέλεσμα ουσιαστικά να ζουν χρησιμοποιώντας αυτό τον τρόπο σκέψης. Φυσικά ήδη έχω φανταστεί την απάντηση σε αυτά που λέω. Η λογική φεύγει μόνο σε θέματα υπερφυσικά τα οποία ούτε η επιστήμη δεν έχει απαντήσει.

Χμ, άρα σε θέματα που η επιστήμη δεν έχει απαντήσει ακόμα (ή έχει απαντήσει αλλά δεν το ξέρουμε) ξεχνάμε εντελώς τη λογική. Σωστά; Δε θα το έλεγα. Αν αφήσουμε τελείως τη λογική σκέψη ποιο εργαλείο έχουμε για να επιλέξουμε άποψη και κοσμοθεωρία; Αν ήταν έτσι θα έπρεπε οι πιστοί να πιστεύουν εξίσου στο χριστιανισμό, βουδισμό, ζωροαστρισμό, ιπτάμενο μακαρονοτέρας κλπ καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη θρησκεία τους κατέβει καθώς δεν υπάρχει τρόπος να διαλέξουμε (είπαμε έχουμε αφήσει τη λογική). Φυσικά δεν νομίζω να υπάρχει κανείς που να σκέφτεται έτσι. Ακούω ήδη τους πιστούς να ετοιμάζουν τον αντίλογο τους: μα ο Χριστιανισμός-Μουσουλμανισμός-Ινδουισμός κλπ έχει να δείξει τόσα θαύματα! Τι έγινε; Ξαναγυρνάμε στη λογική; Ψάχνουμε ενδείξεις και αποδείξεις για την πίστη μας; Όχι ακριβώς γιατί μόλις πέσουν οι αμφιβολίες και οι αντιρρήσεις για τα θαύματα πέφτει η πληρωμένη απάντηση «δε με νοιάζουν οι αποδείξεις γιατί εγώ πιστεύω ότι έτσι έγινε». Hello? Εσύ δεν ήσουν που επικαλέστηκες το θαύμα για να στηρίξεις την πίστη σου; Μήπως τελικά αφήνουμε τη λογική όπου μας συμφέρει;

Εκτός από τους πιστούς που επικαλούνται τα θαύματα υπάρχουν και οι άλλοι που θεωρώ ότι είναι και το πιο δύσκολο να τους απαντήσω. Αυτοί δεν επικαλούνται υλικές αποδείξεις αλλά μια «αίσθηση». Δηλαδή ότι αισθάνονται τη παρουσία του Θεού, δεν μπορούν να την αποδείξουν αλλά είναι σίγουροι για αυτή. Εδώ όμως έρχεται το θέμα της ψυχολογίας. Γιατί άλλοι οι οποίοι αισθάνονται παρουσίες, βλέπουν οράματα και άλλα που δε γίνονται αντιληπτά από τους υπόλοιπους παίρνουν ψυχοφάρμακα; Φυσικά δε λέω ότι όλοι οι πιστοί είναι για το δαφνί. Οι περισσότεροι δεν είναι επικίνδυνοι ούτε για τον εαυτό τους ούτε για τους άλλους και ούτε έχουν κάποια διαταραχή. Απλώς ερμηνεύουν συγκεκριμένα γεγονότα και συναισθήματα με διαφορετικό τρόπο σύμφωνα με τις ψυχολογικές τους ανάγκες και το πολιτισμικό πλαίσιο. Αυτή είναι μια λογική σκέψη που κάνουν όλοι σχεδόν οι πιστοί σε ότι δε τους αφορά. Αν πω σε κάποιον πιστό ότι ένοιωσα χτες το βράδυ την παρουσία ενός βρικόλακα θα μου πει, λογικότατα, ότι είναι ιδέα μου και μάλλον είναι ψυχολογικό. Όμως όταν ο ίδιος αισθάνεται την παρουσία του Θεού σε μια εκκλησία αυτό συνιστά για τον ίδιο, λόγο να πιστέψει. Δηλαδή έχουμε και πάλι μια απολύτως επιλεκτική επίκληση της λογικής. Τελικά πως να διαλέξουμε που να χρησιμοποιούμε τη λογική και πού όχι;

Τέλος αφήνω άλλο ένα επιχείρημα που ακούω συχνά. Ότι εμείς οι άθεοι-σκεπτικιστές-επιστημονιστές κλπ προφανώς δε χρησιμοποιούμε τη λογική παντού στη ζωή μας αφού έχουμε συναισθήματα. Συμφωνώ και επαυξάνω. Στις σχέσεις μου κινούμαι σχεδόν πάντα με το συναίσθημα αφού το θεωρώ πολύ σημαντικότερο από οτιδήποτε άλλο στην ανθρώπινη επαφή. Μήπως είναι έτσι και το θρησκευτικό συναίσθημα; Χμ υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά. Τα άτομα για τα οποία έχω συναισθήματα, υπάρχουν! Τα έχω δει, αγγίξει, ακούσει και το επιβεβαιώνουν και άλλα άτομα καθώς και επιστημονικά όργανα. Τα άτομα με συναισθήματα για ανύπαρκτα πρόσωπα βρίσκονται και αυτά συνήθως υπό ιατρική παρακολούθηση. Δεν έχω όμως και συναισθήματα για ιδέες; Φυσικά. Μου αρέσει η φυσική, αγαπώ την ελευθερία, σιχαίνομαι το φασισμό. Όμως ο Θεός σύμφωνα με τους πιστούς του δεν είναι μια ιδέα αλλά κάτι υπαρκτό. Επομένως ξαναγυρίζουμε στο φαύλο κύκλο της επιλεκτικής επίκλησης της λογικής.

Τι θέλω να πω με όλα αυτά; Μια πρόταση είναι προς τους πιστούς κάθε είδους να σκεφτούν γιατί επιτρέπουν στον εαυτό τους να αφήνει τη λογική μόνο σε εκείνο το κομμάτι της σκέψης. Ένα καλό τεστ είναι να σκεφτούν με τον ίδιο τρόπο που σκέφτονται για τη θρησκεία τους για κάποια άλλη θρησκεία ή δοξασία. Ίσως δουν μία εντυπωσιακή ομοιότητα…

Δημοσιεύθηκε ΕΔΩ

Advertisements

Frank Chodorov 15 Φεβρ 1887 – 28 Δεκεμβρίου 1966 A Free Man

Ο Fran Chodorov ήταν ένας άνθρωπος αφοσιωμένος στον ατομικισμό και στην ελευθερία. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σκέψης και του λόγου του είναι το πρόταγμα στην οικονομική και κοινωνική δράση παρά στην πολιτική. Ήταν ιδιαίτερα καχύποπτος με όσους “ευαγγελίζονται” να αλλάξουν αυτό τον κόσμο. “Όταν οι πολιτικοί λένε ‘ας κάνουμε κάτι γι’αυτό’ θέλουν στην πραγματικότητα να πουν ‘ας ελέγξουμε τους πολιτικούς μηχανισμούς για να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι σε κάποιον άλλον’. Και αυτός ο άλλος είσαι πάντοτε εσύ”. Ο F. Chodorov ήξερε πως η αλλαγή, πάντοτε , εξαρτάται από τα άτομα που αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πράξεις τους, όχι από αυτούς που “χορεογραφούν” τις πράξεις των άλλων. “ Η κοινωνία είναι έαν οικονομικό και όχι ένα πολιτικό φαινόμενο.. η Αγορά φτιάχνει την κοινωνία”.
Αρθρογραφούσε στο The Freeman την μαζί με τους George Bernard Show, Bertrand Russell, Albert Jay Nock και John Dewey την εποχή που ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν στον ορίζοντα και ταίριαξε την αντιπολεμική του ρητορική μαζί με τους προηγούμενους. Και ο πόλεμος , κατά τον F. Chodorοv, ήταν ακόμη ένα εργαλείο για ενίσχυση της εξουσίας των πολιτικών και στην απόκρυψη των ευθυνών τους για τηις παρεμβάσεις του στην οικονομία (βλ. New Deal). “Όσοι από μας προσπαθούν να διατηρήσουν την ελάχιστη λογική θα βρεθούμε περιφρονημένοι από τους πρότερους φίλους μας , θα μας φτύσουν, θα μας κατηγορήσουν και θα μας φυλακίσουν… Θα πρέπει να χαλυβδωθούμε αναμένοντας το αναπόφευκτο.
Καθημερινά πρέπει να το επαναλαμβάνουμε στους εαυτούς μας , σαν λειτουργία, οτι ο πόλεμος προκαλείται από τις ίδιες συνθήκες που φέρνουν την φτώχεια, οτι κανένας πόλεμος δεν είναι δίκαιος, οτι ο πόλεμος είναι ένα εργαλείο για τους έχοντες να αυξήσουν την επικυριαρχία τους στους μη έχοντες…Τώρα , πριν αν είναι αργά, πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε την ειρήνη στην μέση του πολέμου”
Δεν είχε σκοπό , με την ιδεολογική αντιπαράθεση, να βρει προσήλυτους – αναζητούσε ελεύθερους ανθρώπους. Και πράγματι δεν βρήκε και λίγους, ανάμεσά τους και τον Murray N. Rothbard. Με την έκδοση της Analysis έδωσε το δικό του στίγμα στην λογοτεχνία των δημοσίων ζητημάτων – μια μεγάλη συνεισφορά κατά τον Albert Jay Nock.
Αφού η πολιτική “είχε καταστρέψει κάθε πολιτισμό που δημιούργησε ο άνθρωπος” ο Chodorov υποστήριζε την αποφυγή κάθε εμπλοκής στο πολιτικό παιχνίδι. Ήταν κατά της συμμετοχής σε εκλογές και , ακόμη , και όταν έβαλε υποψηφιότητα για γερουσιαστής επέλεξε σαν σλόγκαν το “Μην με ψηφίζετε”.
Θεωρούσε απαραίτητη κάποια θεσμική μέθοδο προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας καθώς και της προσωπικής ελευθερίας και της ανθρώπινης ζωής. Αυτό το ονόμαζε νόμιμη μορφή κυβέρνησης. Αλλά με την φορολογία, και κυρίως με την φορολογία εισοδήματος αυτή η νόμιμη κυβέρνηση μετατρέπεται στο αντικοινωνικό κράτος.
Κάθε φορά που στα αποτελέσματα των εκλογών αναζητώ “ψύλους στ’άχυρα” για τους φιλελεύθερους η σκέψη μου πάει στα λόγια του Frank Chodorov.
Δημοσιεύθηκε ΕΔΩ